برگزاری چهارمین نشست «آشنایی با فرصت‌های همکاری بین‌المللی جهاددانشگاهی» با محوریت آفریقا
به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی، این نشست به همت کارگروه تعاملات علمی بین‌المللی جهاددانشگاهی، دفتر همکاری‌های علمی و ارتباطات بین‌الملل و مرکز امور بین‌الملل دانشگاه خوارزمی برگزار شد و در آن دکتر علی بخشی سفیر سابق ایران در کشورهای آفریقایی و کارشناس ارشد مطالعات شمال آفریقا؛ دکتر عباسی رایزن فرهنگی سابق ایران در اوگاندا (کامپالا) و دکتر برهمن رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و آفریقا (شرق) به عنوان اساتید مدعو و مهندس محمود پوربافرانی مدیرکل دفتر همکاری‌های علمی و ارتباطات بین‌الملل جهاددانشگاهی حضور داشتند.
هیچ زمینه‌ای در آفریقا نیست که نتوان در آن فعالیت کرد
در این نشست، دکتر علی بخشی، سفیر سابق ایران در کشورهای آفریقایی، با اشاره به نخستین سفر رهبر شهید انقلاب به قاره آفریقا در جایگاه نخستین رئیس‌جمهور کشور و همچنین پیشینه تاریخی حضور ایران در این قاره، اظهار کرد: این سفر زمینه‌ساز گشایش مسیرهای مناسبی برای تعامل با کشورهای آفریقایی شد. ایران و آفریقا از پیشینه تاریخی و روابط دیرینه‌ای برخوردارند؛ به‌گونه‌ای که مسیر تاریخی جاده ابریشم ادویه از ایران به عمان، زنگبار، مومباسا و کومور امتداد داشته است.
وی افزود: آثار و نشانه‌های حضور شیرازی‌ها در زنگبار، کنیا، کومور و ماداگاسکار، گواهی بر پیشینه هزارساله حضور ایرانیان در این مناطق است.
بخشی همچنین با اشاره به آثار تاریخی و فرهنگی ایرانیان در قاره آفریقا گفت: بزرگ‌ترین و فعال‌ترین مسجد قدیمی فرانسه در یکی از جزایر کومور توسط ایرانیان ساخته شده است.
سفیر سابق ایران در کشورهای آفریقایی با تأکید بر اینکه هیچ زمینه‌ای نیست که ما نتوانیم در آفریقا کار کنیم، تصریح کرد: در شرایط فعلی رقابت‌ها سخت شده و بازیگران جدیدی مانند امارات، قطر، عربستان، ترکیه و حتی سوریه و افغانستان در بازارهای آفریقا حضور دارند؛ تا جایی که فرش افغانی و سوری به عنوان فرش ایرانی در بازارهای آفریقا فروش می‌رود.
دکتر بخشی با اشاره به حمایت‌های شهید رئیسی از توسعه روابط با آفریقا اظهار داشت: شهید رئیسی هم خودش کارشناس توانمند آفریقا بود و هم مدافع کار آفریقا؛ در وزارت خارجه هر جا بودجه کم می‌آوردند و پیشنهاد می‌دادند سفارتخانه‌هایی در آفریقا بسته شود، ایشان مقاومت می‌کرد.
وی همچنین از انتصاب حضرت آیت‌الله مهدوی‌فر به عنوان نماینده ولی فقیه در آفریقا توسط ولی فقیه به عنوان اقدامی مهم یاد کرد.
سفیر سابق ایران در آفریقا با اشاره به تشکیل کمیته دانشگاهی همکاری‌های علمی، تحقیقاتی و دانشگاهی با آفریقا گفت: این کمیته در دانشگاه مطالعات جهان برگزار شد. در این کمیته تمام همکاری‌های دانشگاه‌های ایران با کشورهای آفریقا از جمله خواهرخواندگی، بورسیه، تبادل استاد و دانشجو و پروژه‌های منتهی به تجاری‌سازی پیگیری می‌شود.
وی با بیان تجربیات خود در ماداگاسکار و موریس گفت: در ماداگاسکار موفق شدیم بیمارانی را که برای پیوند کلیه به هند و ترکیه رفته و دچار مشکل شده بودند، به ایران بیاوریم و عمل پیوند با موفقیت انجام شد؛ این کار حدود پنجاه هزار یورو ارز وارد کشور کرد. همچنین در حوزه درمان ناباروری، زوجی از موریس به ایران آمدند و در پژوهشگاه رویان جهاددانشگاهی درمان شدند.
دکتر بخشی با اشاره به ظرفیت‌های دارویی آفریقا اظهار داشت: در موریس با اتصال به شرکت‌های دارویی ایرانی، صادرات دارو از دویست هزار دلار شروع شد و در عرض سه سال به هشت میلیون دلار رسید.
وی افزود: ماداگاسکار سیزده هزار نوع گیاه دارویی دارد و ظرفیت بسیار خوبی برای همکاری در حوزه شیلات، کشاورزی و دامپروری فراسرزمینی وجود دارد.
وی با اشاره به ظرفیت جامعه شیعه خوجه هندی‌تبار در شرق و جنوب آفریقا گفت: این افراد متمول، مذهبی و بسیار ایران‌دوست هستند و هشتاد درصد اقتصاد ماداگاسکار دست آن‌هاست؛ اگر متخصصان ایرانی آماده شوند، قابلیت جذب بالایی دارند.
دکتر بخشی در پایان سخنانش با تأکید بر اینکه کار کردن در آفریقا شرایط خاصی می‌خواهد و مدل آن با بسیاری از جاها متفاوت است، خاطرنشان کرد: در حوزه توریسم سلامت، ساختار منسجمی نداریم و باید مشکل زبان، ارتباط و پروازها حل شود.
مثلث روابط علمی، فرهنگی و اقتصادی باید هم‌زمان دیده شود
دکتر عباسی، رایزن فرهنگی سابق ایران در اوگاندا، در این نشست با اشاره به اهمیت قاره آفریقا گفت: آفریقا با 54 کشور، نظام‌های سیاسی مختلف و ساختارهای اقتصادی متفاوت، یکی از مناطق مهم و اثرگذار دنیا است و مهم‌ترین ظرفیت آن سرمایه انسانی و جمعیت جوان است.
وی با ترسیم «مثلث روابط علمی، فرهنگی و اقتصادی» تصریح کرد: هر سه این اضلاع باید با هم پرداخته شود؛ روابط علمی تولید دانش و اعتماد نهادی می‌کند، روابط فرهنگی شناخت متقابل و نزدیکی ملت‌ها را به دنبال دارد و روابط اقتصادی همکاری‌های پایدار را محقق می‌کند.
رایزن فرهنگی سابق ایران در اوگاندا با اشاره به ظرفیت‌های علمی آفریقا اظهار داشت: اوگاندا به تنهایی حدود 200 دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی دارد و ما باید دانشگاه‌های آفریقایی را به عنوان شریک بالقوه ببینیم، نه صرفاً محل اجرای برنامه‌های آموزشی.
وی حوزه‌های همکاری علمی را شامل کشاورزی و امنیت غذایی، پزشکی و سلامت، انرژی و محیط زیست، فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی و علوم داده، و علوم انسانی و اجتماعی برشمرد.
دکتر عباسی با اشاره به تجربه خود در سه سال مأموریت در اوگاندا گفت: 71 نفر بورسیه تحصیلی به ایران فرستادم که بیشتر در دانشگاه علامه طباطبایی و دانشگاه اهل بیت مشغول به تحصیل بودند و رشته‌های پزشکی و مهندسی بیشترین اقبال را داشتند.
وی از برگزاری جلسات هفتگی با سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، سازمان بورسیه و امور دانشجویان خارج از کشور وزارت علوم و رایزنان فرهنگی برای رفع چالش‌های بورسیه خبر داد.
وی با تأکید بر دوطرفه بودن همکاری‌های علمی و فرهنگی خاطرنشان کرد: باید حرف‌های طرف مقابل را هم بشنویم و به انتظارات آن‌ها احترام بگذاریم؛ شناخت نظام آموزشی آفریقا با توجه به تنوع زبانی (انگلیسی، فرانسه، عربی، پرتغالی و سواهیلی) برای هرگونه همکاری مشترک ضروری است.
رایزن فرهنگی سابق ایران در اوگاندا با اشاره به پیوندهای تاریخی و فرهنگی ایران و آفریقا گفت: حضور شیرازی‌ها در زنگبار، ماداگاسکار و سواحل شرق آفریقا و ارتباطات دریایی در اقیانوس هند، مبانی محکمی برای همکاری‌های فرهنگی و پژوهشی ایجاد کرده است.
وی بر توسعه زبان فارسی و مطالعات ایران‌شناسی تأکید کرد و افزود: چالش اصلی این است که دانشجویانی که زبان فارسی می‌آموزند، پس از بازگشت به کشور خود اشتغال ندارند و باید برای این مشکل چاره‌ای اندیشیده شود.
دکتر عباسی با اشاره به ظرفیت‌های هنری و سینمایی آفریقا اظهار داشت: فیلم «هناس» درباره شهید داریوش رضایی‌نژاد در چند دانشگاه اوگاندا به نمایش گذاشته شد و با استقبال خوبی مواجه شد.
وی همچنین از تجربه حضور مفتی اوگاندا در ایران و تغییر موضع او نسبت به جمهوری اسلامی پس از این سفر خبر داد و گفت: دکتر عثمان باسالیوا، رئیس کمیسیون مسلمانان پارلمان اوگاندا، و دکتر سلستین از دانشگاه ماکره پس از سفر به ایران به مبلغان خوبی برای کشور ما تبدیل شدند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به علاقه اوگاندایی‌ها به داروهای ایرانی گفت: داروهای اروپایی گران و داروهای هندی بی‌کیفیت بودند و مردم اوگاندا خواهان داروهای ایرانی بودند؛ اما باید راهی برای ورود به این حوزه پیدا کرد.
دکتر عباسی با اشاره به ریسک‌های همکاری با آفریقا تصریح کرد: ریسک‌های سیاسی، امنیتی، اقتصادی، حقوقی، اعتباری، بانکی و تحریمی باید شناخته شوند؛ ما در اوگاندا حساب بانکی نداشتیم و همه کارها را نقدی انجام می‌دادیم.
وی بر اعتبارسنجی طرف‌های همکاری پیش از ورود به هرگونه همکاری تأکید کرد و افزود: تعریف ما از شرکت با تعریف آن‌ها متفاوت است؛ ممکن است شرکتی در آفریقا تنها یک اتاق کوچک با دو صندلی باشد.
وی با ارائه پیشنهادهای اجرایی خاطرنشان کرد: تضمین سند راهبردی همکاری با آفریقا، ایجاد بانک اطلاعاتی، تشکیل کارگروه تخصصی همکاری‌های علمی و فرهنگی، توسعه کرسی‌های مطالعات آفریقا در دانشگاه‌های ایران، طراحی برنامه جامع تبادل استاد و دانشجو، حمایت از پروژه‌های پژوهشی مشترک و ایجاد سازوکار اعتباری و مدیریت ریسک از جمله اقدامات ضروری است.
وی همچنین از برگزاری 156 برنامه رادیویی، انتشار چهار جلد کتاب، هشت سمینار ایران‌شناسی و دو نشست علمی اسلام و مسیحیت در دوران مأموریت خود در اوگاندا خبر داد.
آفریقا مقصد اول تجارت دنیا شده است
دکتر برهمن، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و آفریقا (شرق)، در این نشست با اشاره به تصویر نادرست ساخته‌شده از آفریقا گفت: 70 درصد تصویری که در ذهن مردم از آفریقا وجود دارد و آن را قاره‌ای ناامن و گرفتار جنگ و غارت نشان می‌دهد، ساخته اروپا و آمریکا برای چپاول آنجا بوده است.
وی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی آفریقا اظهار داشت: آفریقا یک میلیارد و 450 میلیون نفر جمعیت دارد و سالانه بالغ بر یک هزار و پانصد میلیارد دلار خرید و فروش در آن انجام می‌شود. 30 درصد معادن دنیا در این قاره است و درخواست برای اکتشاف، استخراج، بهره‌برداری و ماشین‌آلات بسیار بالاست.
وی همچنین با اشاره به ظرفیت کشاورزی این قاره گفت: 44 میلیون هکتار زمین کشاورزی وجود دارد که تنها 33 درصد آن زیر کشت است و صنایع تبدیلی بسیار ضعیف است.
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و آفریقا با اشاره به اقدامات شهید رئیسی در توسعه روابط با آفریقا تصریح کرد: در دوره شهید رئیسی صادرات ایران به آفریقا از 600 میلیون دلار به بیش از یک میلیارد و سیصد میلیون دلار رسید و سه‌ضلعی هماهنگ میان سفیر ایران در کنیا، معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه و سازمان توسعه تجارت شکل گرفت.
وی با اشاره به ظرفیت‌های انرژی و معدنی آفریقا اظهار داشت: 15 کشور نفتی در آفریقا وجود دارد و در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی فرصت‌های بسیار خوبی برای فعالان ایرانی فراهم است.
وی افزود: اوره برای آفریقا مانند طلاست و کیفیت اوره ایران بسیار عالی است؛ قیر، روغن‌های صنعتی و محصولات پتروشیمی نیز از اقلام صادراتی مهم به این قاره هستند.
دکتر برهمن با اشاره به ظرفیت‌های بهداشت و درمان گفت: در دبی کلینیک ایرانی راه‌اندازی کردیم که در یک سال 17 هزار مراجعه‌کننده داشت؛ این ظرفیت در خود آفریقا هم وجود دارد و می‌توان با راه‌اندازی کلینیک‌های عمومی و تخصصی در کشورهای آفریقایی، درآمد قابل توجهی کسب کرد.
وی با تأکید بر لزوم شناخت فرهنگ و خلق‌وخوی کشورهای مختلف آفریقایی خاطرنشان کرد: نسخه واحد برای همه کشورهای آفریقایی نمی‌شود پیچید؛ ورود به تانزانیا، کنیا، غرب و شمال آفریقا هر کدام داستان خودشان را دارند. باید با فرهنگ و سبک زندگی‌شان از نزدیک آشنا شد.
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و آفریقا با اشاره به وزن سیاسی آفریقا در مجامع بین‌المللی اظهار داشت: آفریقا 30 درصد سازمان ملل، 40 درصد جنبش غیرمتعهدها و 50 درصد سازمان کنفرانس اسلامی را تشکیل می‌دهد و چین تصویب کرده 300 میلیون نفر را به آفریقا بفرستد.
دکتر برهمن با انتقاد از نبود سیاست راهبردی واحد در قبال آفریقا تصریح کرد: هر نهادی برای خودش کاری می‌کند و کارهای موازی زیادی انجام می‌شود؛ در حالی که باید یک کمیته مشترک تشکیل شود و همه مجموعه‌ها با هماهنگی پیش بروند.
وی افزود: اتاق ایران و آفریقا وظیفه تسهیل‌گری دارد و غیرانتفاعی است؛ ماهانه یک سفیر آفریقایی را دعوت می‌کنیم و اعضا به صورت رودررو با سفیران گفت‌وگو می‌کنند.
وی با اشاره به ظرفیت دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی گفت: با همکاری دانشگاه شهید بهشتی 20 دانشجو را به اتاق آوردیم و در نمایشگاه‌ها و پروژه‌ها درگیر کردیم که نتیجه خوبی گرفتیم؛ از تهران 1400 دانشجو در زمینه بازرگانی و تجارت اعلام آمادگی کردند و 600 نفر آن‌ها دعوت شده‌اند.
وی افزود: بخش آموزش اتاق هماهنگ شده و دانشجویان علاقه‌مند می‌توانند آموزش ببینند و در تشکل‌های اقتصادی درگیر شوند.
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و آفریقا با اشاره به چهار راهکار با آفریقا اظهار داشت: حضور مستقیم و اعتمادسازی در کشور هدف، حضور در دانشگاه‌ها، حضور در هیأت‌های تجاری و عضویت در اتاق برای شرکت‌های متوسط و کوچک که شرایط مالی مناسبی ندارند، چهار راهکار برای این موضوع است.
دکتر برهمن در پایان سخنانش با اشاره به ظرفیت صادرات ایران خاطرنشان کرد: صادرات غیرنفتی ایران در آخرین دوره 50 میلیارد دلار بوده، در حالی که ظرفیت صادرات کشور 350 میلیارد دلار است؛ یعنی هفت برابر ظرفیت فعلی.
وی افزود: اگر تعرفه‌های بین ایران و آفریقا صفر شود، هر دو طرف برنده خواهند بود چون آفریقا کالایی جز مواد خام و کالای اساسی برای ارائه ندارد و ایران می‌تواند کالا و خدمات فنی و مهندسی ارائه دهد.
در پایان این نشست تفاهمنامه همکاری فیمابین دفتر همکاری‌های علمی و ارتباطات بین الملل جهاددانشگاهی و مرکز روابط بین الملل دانشگاه خوارزمی در محورهای زیر منعقد شد:
- مشارکت در انجام پروژه‌های تحقیقاتی و پژوهشی علمی بین‌المللی؛
- اجرای پروژه‌های پژوهشی و فناوری بین‌المللی با رویکرد فناورانه و منتهی به تولید محصول؛
- همکاری در برگزاری نشست‌های علمی، دوره‌های آموزشی و رویداد‌های فناورانه؛
- همکاری در برگزاری همایش‌ها و سمینارهای تخصصی علمی بین‌المللی؛
- ایجاد بسترهای لازم برای بهره مندسازی از نخبگان ایرانی خارج از کشور
- حمایت از اعزام و پذیرش دانشجو و استاد در قالب فرصت‌های آموزشی بین‌المللی
- همکاری در حمایت مشترک از شکل‌گیری و رشد استارت‌آپ‌های مشترک بین‌المللی
- ایجاد بسترهای لازم برای بهره مندسازی از اساتید صاحب‌نظر بین‌المللی.
نظر شما :