سوپرناتانت بدون سلول دو سویه لاکتوباسیل با القای آپوپتوز، سلول‌های سرطان پانکراس را هدف قرار می‌دهد

به گزارش پژوهشگاه رویان، در مطالعه‌ای پژوهشی در پژوهشکده زیست فناوری پژوهشگاه رویان، شادی مرادی، رضا مرادی‌، فاطمه سلیمانی‌فر، کیاناشاه زمانی، دکتر مهدی حاجیان و دکتر هاجرالسادات منصوری‌ تهرانی اثر سوپرناتانت‌های بدون سلول حاصل از دو گونه Lacticaseibacillus casei و Lacticaseibacillus rhamnosus را بر سلول‌های سرطان پانکراس انسانی PANC-1 بررسی کردند.

هدف این پژوهش، ارزیابی توانایی این فرآورده‌های باکتریایی در مهار رشد سلول‌های سرطانی و بررسی نقش آن‌ها در القای آپوپتوز، تغییر چرخه سلولی و تنظیم بیان ژن‌های مرتبط با مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلول بود.

در این مطالعه، سلول‌های PANC-1 و فیبروبلاست‌های پوستی انسانی بالغ (HDFa) در معرض غلظت‌های مختلف سوپرناتانت‌های بدون سلول حاصل از هر یک از دو گونه باکتری به‌صورت جداگانه و ترکیبی قرار گرفتند. زنده‌مانی سلول‌ها با استفاده از آزمونMTT  ارزیابی شد و القای آپوپتوز با رنگ‌آمیزی Hoechst/PI و فلوسایتومتری مورد بررسی قرار گرفت. همچنین، تغییرات چرخه سلولی با فلوسایتومتری و میزان بیان ژن‌های BAX و BCL-XL با استفاده از PCR کمی زمان واقعی ارزیابی شد.

نتایج نشان داد که در غلظت ۲۰ درصد حجمی، سوپرناتانت‌های بدون سلول حاصل از هر دو گونه L. casei و L. rhamnosus  و همچنین ترکیب آن‌ها، موجب کاهش قابل توجه زنده‌مانی سلول‌های سرطان پانکراس PANC-1 شدند، در حالی که اثر آن‌ها بر فیبروبلاست‌های پوستی انسانی محدود بود. همچنین، بررسی‌های سلولی نشان داد که این فرآورده‌ها می‌توانند موجب القای آپوپتوز و اختلال در روند طبیعی چرخه سلولی شوند.

بررسی‌های مولکولی نیز نشان داد که تیمار سلول‌های سرطانی با این سوپرناتانت‌ها با افزایش بیان ژن BAX و کاهش بیان ژن BCL-XL همراه است؛ تغییری که با فعال شدن مسیرهای مرتبط با مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلول مطابقت دارد.

در مجموع، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که فرآورده‌های بدون سلول حاصل از L. casei و L. rhamnosus  دارای ظرفیت بالقوه برای مهار سلول‌های سرطان پانکراس از طریق القای آپوپتوز و تغییر چرخه سلولی هستند.

این نتایج می‌تواند زمینه را برای شناسایی ترکیبات زیست‌فعال موجود در این فرآورده‌ها و بررسی ظرفیت آن‌ها به‌عنوان گزینه‌های کمکی در درمان سرطان پانکراس فراهم کند؛ هرچند تأیید اثربخشی و ایمنی این رویکرد به مطالعات بیشتر در مدل‌های حیوانی و بالینی نیاز دارد.

نتایج این پژوهش در نشریه معتبر Iranian Journal of Microbiology در سال ۲۰۲۶ میلادی منتشر شده است.