نشست خبرگانی «طراحی و تدوین بسته اقدام تاب‌آوری روانی و اجتماعی شهروندان تهرانی در شرایط بحران» برگزار شد

به گزارش روابط عمومی پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاددانشگاهی، نشست خبرگانی «طراحی و تدوین بسته اقدام تاب‌آوری روانی و اجتماعی شهروندان تهرانی در شرایط بحران» با تمرکز بر کاربست یافته‌های پژوهشی طرح ارزیابی تاب‌آوری اقشار آسیب‌پذیر و گروه‌های دارای نیازهای ویژه، به همت جهاددانشگاهی علوم پزشکی شهید بهشتی، با همکاری پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری و مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران و با حضور متخصصان و صاحبنظران موضوع در سالن اندیشه پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری برگزار شد. در این رویداد، ابعاد نوین مدیریت بحران، ضرورت گذر از نگرش صرفاً کالبدی و توسعه بسترهای حمایتی روانی، اجتماعی و اقتصادی در کلان‌شهر تهران مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.

دکتر سمیه جهانشیری، معاون آموزشی جهاد دانشگاهی علوم پزشکی شهید بهشتی، در ابتدای نشست به معرفی پروژه طراحی و تدوین بسته اقدام تاب‌آوری روانی و اجتماعی شهروندان تهرانی پرداخت و با استناد به داده‌های پژوهشی و اسناد مکتوب، ابعاد چندگانه آسیب‌پذیری و ضرورت سنجش دقیق تاب‌آوری در تهران را جهت تدوین بسته اقدام تشریح کرد.

وی در ادامه افزود: بحران‌ها همزمان به ساختمان‌ها، زیرساخت‌ها، سلامت روان، امنیت و روابط خانوادگی آسیب می‌زنند؛ اما اثر آن برای همه یکسان نیست. سالمندان، کودکان، افراد دارای معلولیت، بیماران مزمن، زنان سرپرست خانوار و افراد بی‌خانمان با موانع بیشتری در دریافت هشدار، تخلیه، پناهگیری و درمان روبه‌رو هستند.

جهانشیری همچنین خاطرنشان کرد: تاب‌آوری تنها «مقاومت میلگرد، بتن و استحکام فیزیکی ابنیه» نیست. تقلیل مسئله به بعد فیزیکی، سبب غفلت از آسیب‌پذیری‌های اصلی جامعه در شرایط بحرانی شده است. بخش عمده‌ای از ظرفیت شهر برای مقاومت و ادامه حیات، به توان ذهنی، ثبات روانی و انگیزه زیستی ساکنان آن پیش و پس از مخاطره برمی‌گردد. در بحث تاب‌آوری اجتماعی و پیوند مدنی، در لحظات اولیه رخدادها، این ارتباطات بین‌فردی، همسایگی و شبکه‌های محلی هستند که بار اصلی امداد و تاب‌آوردن را به دوش می‌کشند؛ امری که تا جامعه پیوند و اعتماد درونی نداشته باشد محقق نخواهد شد.

وی تدوین بسته اقدام تاب‌آوری اجتماعی را به‌عنوان یک سند راهنما و بازوی عملیاتی در اختیار ستاد مدیریت بحران شهر تهران و نهادهای ذی‌ربط عنوان کردند.

در ادامه نشست، حمید رمضانی، سرپرست پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری، به واکاوی الزامات اجرایی و نقش راهبردهای نهادی در ارتقای تاب‌آوری پرداخت و تفاوت میان مدیریت بحران و تاب‌آوری اجتماعی را تبیین کرد.

وی با تفکیک دقیق میان مفاهیم تاب‌آوری، مدیریت بحران و پدافند غیرعامل خاطرنشان کرد که هرگونه مداخله باید به‌صورت یکپارچه و در پیوند با هم طراحی شود؛ به‌گونه‌ای که پیش از بحران روی آمادگی ذهنی و نهادی، در حین بحران روی مهار و تاب‌آوردن، و پس از آن بر بازسازی با رویکرد «ساخت بهتر از گذشته» متمرکز باشیم.

رمضانی نقش فضاهای شهری  را در کاهش تروماهای جمعی و بازتولید سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی  ارزیابی و اظهار کرد: تاب‌آوری یک فرایند سازگاری با بحران ها است. سرپرست پژوهشکده در ادامه افزود: بر اساس بحران‌های رخ‌داده، تهران شهری تاب‌آوری نیست؛ لذا مؤلفه‌های بسته اقدام باید به‌گونه‌ای تدوین شود که بتوان حداکثر تاب‌آوری را در آن برنامهریزی و پیش‌بینی کرد.

در بخش پایانی نشست، اساتید و صاحب‌نظران ابعاد مختلف بسته اقدام را مورد بحث و بررسی قرار دادند.