آنچه در گردهمایی اعضای هیأت علمی علوم انسانی جهاددانشگاهی گذشت؛ از تأکید بر سیاست‌پژوهی تا تدوین راهکارهای حل مسائل کشور
به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی، گردهمایی سه‌روزه اعضای هیأت علمی حوزه‌های علوم انسانی، اجتماعی و هنر جهاددانشگاهی، از ۲۸ تا ۳۰ مهرماه ۱۴۰۵ به میزبانی سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی در مشهد مقدس برگزار شد. گذار از پژوهش‌های توصیفی به سیاست‌پژوهی مسئله‌محور، توانمندسازی پژوهشگران در نگارش گزارش‌های سیاستی و بازتعریف نقش جهاددانشگاهی به عنوان اتاق فکر امین نظام تصمیم‌گیری کشور، از مهم‌ترین محورهای این رویداد بود.
این گردهمایی با برگزاری نشست‌های تخصصی، کارگاه‌های مهارت‌افزایی، تشکیل کارگروه‌های موضوعی و بررسی ظرفیت‌های پژوهشی و فناورانه جهاددانشگاهی، زمینه‌ای برای تبادل دیدگاه‌ها و تدوین راهکارهای علمی در مواجهه با مسائل اولویت‌دار کشور فراهم کرد.
تبیین ظرفیت‌های ساختاری و انسانی علوم انسانی جهاددانشگاهی
در آیین افتتاحیه گردهمایی، دکتر فروزنده جعفرزاده‌پور، مدیرکل دفتر تخصصی علوم انسانی، اجتماعی و هنر جهاددانشگاهی، گزارشی از ظرفیت‌های ساختاری و منابع انسانی این حوزه ارائه کرد.
به گفته وی، ۲۰ ساختار پژوهشی در کشور فعالیت دارند که شامل یک پژوهشگاه در تهران، پنج پژوهشکده، ۴۰ گروه پژوهشی با ۳۵ گروه دارای موافقت قطعی و ۲۳ مرکز خدمات تخصصی با ۱۸ مرکز دارای موافقت قطعی است.
دکتر جعفرزاده‌پور اظهار کرد: مطالعات اجتماعی و فرهنگی با ۱۷ گروه پژوهشی، شهرسازی و معماری با هشت گروه، مدیریت با هفت گروه و علوم اقتصادی و کسب‌وکار با پنج گروه، از حوزه‌های اصلی تمرکز فعالیت‌های پژوهشی این بخش به شمار می‌روند.
مدیرکل دفتر تخصصی علوم انسانی، اجتماعی و هنر جهاددانشگاهی در رابطه با سرمایه انسانی گفت: ۹۷ عضو هیأت علمی در حوزه علوم انسانی جهاددانشگاهی فعالیت دارند که حدود ۱۴ درصد از کل اعضای هیأت علمی این نهاد را تشکیل می‌دهند. یک‌سوم این اعضا بانوان و دوسوم آنان آقایان هستند و بخش عمده ظرفیت انسانی این حوزه در استان‌های تهران و خراسان رضوی متمرکز است.
تأکید بر ضرورت گذار از پژوهش‌های توصیفی به سیاست‌پژوهی مسئله‌محور
محور نظری و مهارتی گردهمایی، شکستن سنت دانشگاهی متداول و پر کردن شکاف میان نظریه و عرصه حکمرانی بود.
دکتر علی منتظری، رئیس جهاددانشگاهی، با تاکید بر ایان که پژوهش بدون پاسخ به مسئله، پژوهش نیست، مرجعیت علمی را در گرو پاسخ‌گویی به سه سطح مخاطب مردم، همتایان علمی، و سیاست‌گذاران دانست و بر جبران سهم مقالات و خروجی‌های علوم انسانی در کل سازمان تأکید کرد.
در کارگاه‌های مهارت‌افزایی این گردهمایی، دکتر ابراهیم حاجیانی و دکتر کیومرث اشتریان به بررسی موانع ورود علوم انسانی به عرصه سیاست‌پژوهی پرداختند. آنان با اشاره به توقف بخشی از فعالیت‌های پژوهشی در سطح توصیف و تبیین، بر ضرورت حرکت به سمت تجویز راهکار و ارائه پیشنهادهای سیاستی تأکید کردند.
مشارکت دادن دستگاه کارفرما در فرایند تولید شواهد و تدوین گزارش‌های سیاستی کوتاه، کاربردی و مبتنی بر شواهد، از جمله راهکارهای مطرح‌شده برای تقویت ارتباط میان پژوهش و تصمیم‌گیری بود.
همچنین، دکتر ابوتراب طالبی، دبیر کمیسیون فرهنگی و اجتماعی هیأت دولت، با تأکید بر پیچیدگی مسائل اجتماعی و ناکافی بودن دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌ها برای حل این مسائل، نبود ارزیابی پیامد سیاست‌ها پس از اجرا را یکی از خلأهای راهبردی نظام تصمیم‌گیری دانست و خواستار ایفای نقش مؤثرتر جامعه دانشگاهی در ارزیابی سیاست‌ها شد.
بررسی چهار کلان‌بحران کشور در کارگروه‌های تخصصی
در بخش دیگری از گردهمایی، اعضای هیأت علمی در قالب چهار کارگروه تخصصی، مسائل و چالش‌های کلان کشور را بررسی کردند و به تدوین مداخلات و پیشنهادهای سیاستی پرداختند.
حکمرانی و شاخص‌های توسعه
در این کارگروه، با تسهیلگری استادانی از جمله دکتر مهری‌سادات موسوی، الگوی حکمرانی در شرایط بحران و تحریم با بهره‌گیری از شاخص‌هایی همچون حاکمیت قانون، پاسخ‌گویی، ثبات سیاسی و فسادستیزی بررسی شد. توجه به سطوح ملی، شهری و شرکتی، از محورهای این بررسی بود.
بحران‌های اقتصادی و تاب‌آوری
مدیریت ناترازی‌های انرژی و بودجه‌ای، مهار تورم، مواجهه با تحریم‌ها و ارائه راهکارهایی برای ارتقای تاب‌آوری اقتصادی مردم، از مهم‌ترین موضوعات این کارگروه بود.
چالش‌های اجتماعی و فرهنگی در شرایط بحران
در این بخش، موانع انسجام اجتماعی، راهکارهای حفظ سرمایه اجتماعی، پیامدهای اجتماعی فشارهای اقتصادی و تقویت هویت اسلامی ـ ایرانی مورد بررسی قرار گرفت.
ساماندهی بومی سکونتگاه‌های غیررسمی
اعضای این کارگروه، ابعاد کالبدی، اجتماعی و زیستی بافت‌های ناکارآمد شهری و پدیده حاشیه‌نشینی را بررسی کردند و بر ضرورت تدوین مداخلات سیاستی متناسب با شرایط و ویژگی‌های بومی تأکید داشتند.
رونمایی از برنامه ملی «نماد» و پیگیری اقدامات راهبردی در خراسان رضوی
هم‌زمان با برگزاری گردهمایی، مجموعه‌ای از اقدامات، بازدیدها و برنامه‌های علمی، پژوهشی، فناورانه و عمرانی در خراسان رضوی انجام شد.
رونمایی از برنامه ملی «نماد»
با حضور مدیران ارشد جهاددانشگاهی، از برنامه ملی «نماد» رونمایی شد. این برنامه با هدف هدایت استعدادها و ظرفیت‌های پژوهشی به سمت نوآوری‌های راهبردی کشور، بر دو مأموریت کلیدی امنیت و تاب‌آوری صنایع غذایی و زیست‌پزشکی و تولید محصولات نوین سلامت تمرکز دارد.
آغاز عملیات اجرایی مجتمع پزشکی و آموزشی جهاددانشگاهی خراسان رضوی
آیین کلنگ‌زنی مجتمع پزشکی و آموزشی سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی با حضور دکتر علی منتظری، رئیس جهاددانشگاهی، برگزار شد.
در این برنامه، بر ضرورت توجه ویژه به مناطق کمتر برخوردار و محروم در برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های زیرساختی عمرانی و پزشکی تأکید شد. همچنین، تکریم ارباب‌رجوع و حفظ کرامت مردم در مراکز درمانی، آموزشی و خدماتی، به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های هویت و اعتبار جهاددانشگاهی مورد توجه قرار گرفت.
بازدید از پژوهشکده گردشگری مشهد
بازدید تخصصی از پژوهشکده گردشگری مشهد با هدف بررسی ظرفیت‌های همکاری میان‌رشته‌ای در حوزه‌هایی همچون اقتصاد گردشگری، مطالعات زائر و خدمات فرهنگی انجام شد.
بازدید از زیرساخت‌های آموزشی، پژوهشی و درمانی
در ادامه برنامه‌ها، معاونان و مدیران ارشد پژوهشی از مجتمع آموزشی، پژوهشی و درمانی نیشابور بازدید کردند. همچنین، سرپرست دفتر تخصصی پزشکی از مرکز تشخیص و غربالگری سرطان خراسان شمالی در بجنورد بازدید کرد.
این بازدیدها با هدف بررسی ظرفیت‌های موجود و تقویت ارتباط میان فعالیت‌های پژوهشی، زیرساخت‌های فناورانه و ارائه خدمات درمانی انجام شد.
بررسی ظرفیت‌های صنعتی و فناورانه در شهرک‌های صنعتی
مدیرکل دفتر تخصصی علوم پایه و فنی مهندسی جهاددانشگاهی از واحدهای صنعتی مستقر در شهرک‌های صنعتی فناوری‌های نوین و طوس بازدید کرد.
در این بازدیدها، ظرفیت‌های تولیدی، توان خودکفایی در صنایع زیرساختی و نقش واحدهای صنعتی پیشرو در زنجیره تأمین صنایع مادر کشور مورد بررسی قرار گرفت.
از جمله واحدهای مورد بازدید، کارخانه «ماشین‌سازی» به‌عنوان یکی از تأمین‌کنندگان صنایع نفت، گاز و پتروشیمی و تولیدکننده انواع اتصالات استیل و کربن‌استیل و کارخانه «کارن» به‌عنوان تولیدکننده تخصصی انواع کانکتورهای برقی با استانداردهای بالا برای کاربردهای حساس الکتریکی بودند.
تأکید بر امنیت غذایی و بهره‌وری مصرف آب
دکتر سید ضیا نصرتی، مدیرکل دفتر تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی معاونت پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی، در ششمین نشست علمی امنیت غذایی و توسعه پایدار زیست‌بوم و همچنین در برنامه مرتبط با پژوهشکده علوم و فناوری مواد غذایی حضور یافت.
وی بر افزایش بهره‌وری مصرف آب در بخش کشاورزی و تقویت امنیت غذایی کشور تأکید کرد و برگزاری مستمر نشست‌های تخصصی با مشارکت پژوهشگران، مدیران اجرایی و بخش صنعت را ضروری دانست.
بهره‌گیری از ظرفیت‌های رسانه‌ای و تمرکززدایی از تهران در برگزاری نشست‌های تخصصی و میزبانی استان‌هایی همچون خراسان رضوی نیز از دیگر محورهای مورد تأکید وی بود.
بررسی پروژه‌های عمرانی مجتمع شریعتی خراسان رضوی
دکتر علی منتظری، رئیس جهاددانشگاهی، به همراه معاون پژوهش و فناوری این نهاد، از پروژه‌های عمرانی مجتمع شریعتی جهاددانشگاهی خراسان رضوی بازدید کرد.
بررسی میدانی اقدامات زیرساختی انجام‌شده، ارزیابی ظرفیت‌های کالبدی مجتمع دکتر علی شریعتی و بررسی راهکارهای بهره‌برداری بهینه از فضاهای آموزشی، اداری و پشتیبانی و ساماندهی این فضاها، از اهداف این بازدید بود.
انعقاد تفاهم‌نامه همکاری میان شرکت طوس پیوند و سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی
تفاهم‌نامه همکاری مشترک میان شرکت طوس پیوند و سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی با هدف توسعه همکاری‌ها، بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های طرفین، گسترش تعاملات علمی، پژوهشی و اجرایی و استفاده بهینه از امکانات موجود در راستای تحقق اهداف مشترک منعقد شد.
تبیین مأموریت‌های آینده علوم انسانی جهاددانشگاهی
در بخش پایانی گردهمایی، دکتر زهرا شیخی، معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی، و مهندس علیرضا حاتمی، رئیس سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی، بر ضرورت جهت‌دهی فعالیت‌های علمی و پژوهشی به سمت حل مسائل اولویت‌دار کشور تأکید کردند.
بر اساس جمع‌بندی ارائه‌شده، چهار محور اصلی برای توسعه فعالیت‌های علوم انسانی جهاددانشگاهی مورد توجه قرار گرفت:
- اجرای پیمایش‌های ملی منظم: رصد مستمر تحولات و روندهای نگرشی و رفتاری جامعه با هدف فراهم کردن شواهد معتبر برای تصمیم‌گیری.
- ارزیابی پیامد سیاست‌ها و قوانین: بررسی مستقل آثار سیاست‌ها و قوانین اجراشده و ارائه پیشنهادهای اصلاحی به نظام تصمیم‌گیری کشور.
- تولید گزارش‌های سیاستی: تدوین مستمر گزارش‌های کوتاه، کاربردی و مبتنی بر شواهد و ارائه مشاوره‌های تخصصی به تصمیم‌گیران.
- توسعه همکاری‌های بین‌رشته‌ای: ایجاد شبکه‌های همکاری علمی، پرهیز از فعالیت‌های جزیره‌ای و تقویت جایگاه جهاددانشگاهی در تولید دانش و حل مسائل اولویت‌دار کشور.
مجموع مباحث و برنامه‌های این گردهمایی بر ضرورت پیوند مؤثرتر میان پژوهش، سیاست‌گذاری و اجرا تأکید داشت؛ رویکردی که می‌تواند زمینه بهره‌گیری بیشتر از ظرفیت علوم انسانی جهاددانشگاهی را برای شناخت مسائل، ارزیابی سیاست‌ها و ارائه راهکارهای مبتنی بر شواهد فراهم کند.
نظر شما :