آغاز سیاست‌پژوهی برای محیط‌های دوستدار سالمند

به گزارش ایسنا، دکتر سمیه جهانشیری، معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی علوم پزشکی شهیدبهشتی امروز در نخستین نشست تخصصی «محیط‌های دوستدار سالمند» که توسط جهاددانشگاهی علوم پزشکی شهید بهشتی در دانشکده بهداشت و ایمنی این دانشگاه برگزار شد، اظهار کرد: امروز تنها نمی‌خواهیم درباره سالمندی صحبت کنیم، بلکه باید محیطی را بررسی کنیم که سالمندی در آن اتفاق می‌افتد و سالمند در آن زندگی می‌کند؛ محیطی که خانه، محله، خیابان، شهر، حمل‌ونقل، اقتصاد و حتی حکمرانی را دربرمی‌گیرد.

وی افزود: باید به این سؤال پاسخ دهیم که چه جامعه‌ای می‌توانیم داشته باشیم که سالمند، محله و محیط زندگی خود را دوست داشته باشد و بتواند سالمندی مطلوبی را تجربه کند.

آغاز سیاست‌پژوهی برای محیط‌های دوستدار سالمند

معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی علوم پزشکی شهیدبهشتی با اشاره به آغاز رسمی فرایند سیاست‌پژوهی در حوزه محیط‌های دوستدار سالمند گفت: هدف ما طراحی نقشه راه برای طراحی و استقرار محیط‌های دوستدار سالمند است و یکی از خروجی‌های این مسیر، تدوین سند راه‌اندازی «اندیشکده محیط‌های دوستدار سالمند» خواهد بود.

جهانشیری ادامه داد: این اندیشکده با شناسایی و تحلیل مسائل سیاستی حوزه سالمندی، گزارش‌های سیاستی مورد نیاز شهرداری‌ها، وزارتخانه‌ها، صندوق‌های بازنشستگی، سازمان بهزیستی، شوراهای شهر و سایر نهادهای سیاست‌گذار را تولید و ارائه خواهد کرد.

وی تأکید کرد: نشست‌های خبرگانی باید به‌صورت مستمر ادامه پیدا کند تا در نهایت بتوانیم به نقشه راه مشخصی برای طراحی و استقرار محیط‌های دوستدار سالمند در کشور دست پیدا کنیم.

سالمندی، مسئولیت یک دستگاه نیست

جهانشیری با بیان اینکه سالمندی نمی‌تواند تنها بر عهده وزارت بهداشت باشد، اظهار کرد: از سال ۱۳۹۱ که فعالیت خود را در جهاددانشگاهی علوم پزشکی شهیدبهشتی آغاز کردم، همواره بر این موضوع تأکید داشته‌ام که سالمندی موضوع یک دستگاه خاص نیست و مجموعه‌ای از نهادها و دستگاه‌ها متناسب با مأموریت خود در این حوزه مسئولیت دارند.

وی افزود: دستگاه‌ها باید به شکل شبکه‌ای و با همکاری و هم‌افزایی در این حوزه فعالیت کنند. مأموریت ما نیز شناسایی و تحلیل مسائل سیاستی سالمندی در محیط‌های مختلف و کمک به تبدیل شواهد و دانش به سیاست و اقدام است.

چارچوب بومی محیط دوستدار سالمند تدوین می‌شود

معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی علوم پزشکی شهیدبهشتی، تدوین چارچوب بومی محیط دوستدار سالمند را یکی از اهداف اصلی این طرح عنوان کرد و گفت: این چارچوب باید متناسب با شرایط اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی ایران تدوین شود و در طراحی آن از ظرفیت متخصصان حوزه‌های مختلف استفاده خواهد شد.

وی حضور متخصصان حوزه‌های سلامت و بهداشت، علوم انسانی و اجتماعی، فنی و مهندسی، شهرسازی، معماری، فناوری و اقتصاد را در این فرایند ضروری دانست و افزود: نگاه بین‌رشته‌ای می‌تواند به شکل‌گیری چارچوبی جامع برای محیط‌های دوستدار سالمند کمک کند.

جهانشیری همچنین ایجاد نظام شاخص‌ها و پایش محیط‌های دوستدار سالمند را ضروری دانست و گفت: باید ابعاد و مؤلفه‌های محیط دوستدار سالمند، شاخص‌ها، معیارهای اندازه‌گیری، روش‌های سنجش و در نهایت نظام پایش آن مشخص شود.

تشکیل پنل‌های تخصصی

وی با اشاره به ادامه برگزاری جلسات تخصصی در این زمینه اظهار کرد: پنل‌های تخصصی بر اساس محورهای مختلف محیط دوستدار سالمند تشکیل خواهند شد و در این پنل‌ها مهم‌ترین مؤلفه‌های هر حوزه، مسائل و چالش‌های سیاستی، شاخص‌های سنجش وضعیت موجود و مطلوب، سیاست‌ها و مداخلات مؤثر و دستگاه‌ها و ذی‌نفعان مسئول بررسی می‌شوند.

معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی علوم پزشکی شهیدبهشتی افزود: هدف اصلی اندیشکده، تبدیل شدن به یک مرجع تخصصی سیاست‌پژوهی در حوزه محیط‌های دوستدار سالمند است؛ مرجعی که مسائل را شناسایی و اولویت‌بندی، مطالعات سیاستی را انجام، سیاست‌های موجود را تحلیل و خلأهای سیاستی را شناسایی و در نهایت گزینه‌های سیاستی ارائه کند.

تأکید بر حضور سالمندان در سیاست‌گذاری

جهانشیری تقویت مشارکت سالمندان در فرایند سیاست‌گذاری را یکی دیگر از اهداف این طرح عنوان کرد و گفت: در سیاست‌گذاری برای سالمندان، خود سالمندان نیز باید حضور و نقش جدی داشته باشند و رویکرد «سالمند برای سالمند» می‌تواند یکی از محورهای مهم در این زمینه باشد.

وی بر ضرورت توسعه آینده‌پژوهی سالمندی نیز تأکید کرد و گفت: سال‌هاست از عباراتی مانند «سونامی سالمندی» یا «چالش سالمندی» استفاده می‌شود، اما واقعیت این است که اکنون با پدیده سالمندی مواجه هستیم و باید برای مسائل و چالش‌های ناشی از آن برنامه‌ریزی و اقدام کنیم.

از شواهد تا سیاست و از سیاست تا اقدام

معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی علوم پزشکی شهیدبهشتی با اشاره به سابقه فعالیت این مجموعه در حوزه سالمندی اظهار کرد: جهاددانشگاهی علوم پزشکی شهیدبهشتی از سال ۱۳۹۱ در حوزه سالمندی فعالیت داشته و در سال‌های گذشته نیز تجربه اجرای پایلوت شهر دوستدار سالمند در منطقه ۲ تهران را دنبال کرده است.

وی افزود: هدف امروز ما ادامه این مسیر و ایجاد شبکه‌ای ملی از متخصصان، پژوهشگران، مدیران شهری و صاحب‌نظران حوزه‌های سلامت، فناوری، اقتصاد، جامعه‌شناسی، شهرسازی و معماری است.
جهانشیری تأکید کرد: خروجی پنل‌های تخصصی باید بر مبنای بررسی شواهد، تجزیه و تحلیل، تدوین و اعتبارسنجی شکل بگیرد و در نهایت مسیر «از شواهد تا سیاست و از سیاست تا اقدام» را طی کند.

وی گفت: تجربه فعالیت‌های علمی نشان داده است که کار شبکه‌ای و هم‌افزایی میان متخصصان و نهادهای مختلف می‌تواند ما را به اهداف عالی در حوزه سالمندی نزدیک کند و امیدواریم با استمرار این نشست‌ها و شکل‌گیری اندیشکده محیط‌های دوستدار سالمند، زمینه تدوین و اجرای سیاست‌های مؤثر در این حوزه فراهم شود.

فاصله کشور با تحولات هوش مصنوعی باید جبران شود

دکتر افشین صندوقدار، رئیس مرکز راهبردی پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی، نیز در ادامه این نشست، با اشاره به مسئولیت جهاد دانشگاهی در زمینه ترویج فرهنگ استفاده از فناوری‌های نوین اظهار کرد: یکی از اولویت‌های مهم کشور، توسعه و ترویج فرهنگ استفاده از هوش مصنوعی در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه بهداشت و سلامت است.

وی افزود: در حوزه سلامت و به‌خصوص سالمندی، یک خلأ جدی وجود دارد و بخش قابل توجهی از پیشنهادهایی که امروز به مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی ارائه می‌شود، به کاربردهای این فناوری در حوزه سلامت مربوط است.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در استان‌های مختلف کشور گفت: در استان‌هایی مانند لرستان و سمنان ظرفیت‌هایی برای راه‌اندازی مراکز هوش مصنوعی ایجاد شده و استان‌های دیگری نیز برای ورود به این عرصه اعلام آمادگی کرده‌اند که در حال بررسی و فراهم‌کردن زیرساخت‌های لازم برای استفاده از این توانمندی‌ها هستیم.

وی با بیان اینکه کشور در حوزه هوش مصنوعی نیازمند شتاب بیشتری است، ادامه داد: خواه‌ناخواه باید بپذیریم که در برخی حوزه‌های هوش مصنوعی از کشورهای همسایه عقب‌تر هستیم و بر اساس برخی مطالعات، این فاصله در بعضی زمینه‌ها به چند سال می‌رسد.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با اشاره به تأکیدات رهبر انقلاب درباره اهمیت دستیابی به لایه‌های عمیق هوش مصنوعی گفت: اگر کشور صرفاً در جایگاه مصرف‌کننده فناوری باقی بماند، در آینده ممکن است وابستگی در این حوزه افزایش پیدا کند. بنابراین باید از مرحله مصرف فناوری عبور کرده و به سمت توسعه مدل‌ها، زیرساخت‌ها و فناوری‌های بومی حرکت کنیم.

وی افزود: فرصت محدودی برای تقویت توان علمی کشور در این حوزه وجود دارد و لازم است در دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و محیط‌های کاری، آموزش و سواد هوش مصنوعی جدی گرفته شود.

ضرورت توسعه «سواد هوش مصنوعی» در کشور

صندوقدار با اشاره به روندهای آموزشی شکل‌گرفته در کشورهای دیگر عنوان کرد: طی سال‌های اخیر در اروپا آموزش‌های مرتبط با سواد هوش مصنوعی مورد توجه قرار گرفته است، در حالی که این نگاه هنوز به شکل گسترده در کشور نهادینه نشده است.

وی تأکید کرد: با توجه به تعدد رشته‌های دانشگاهی و مشاغل مختلف، باید بررسی شود که چه نوع آموزش و چه سطحی از سواد هوش مصنوعی برای گروه‌های مختلف مورد نیاز است و این موضوع نیازمند یک برنامه ملی و مشارکت مجموعه‌های تخصصی است.

سالمندی؛ یکی از مهم‌ترین حوزه‌های کاربرد هوش مصنوعی

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با اشاره به روند افزایش جمعیت سالمندان گفت: بر اساس پیش‌بینی‌ها، طی دهه‌های آینده سهم جمعیت سالمند افزایش چشمگیری خواهد داشت و کشور باید از هم‌اکنون برای پیامدهای این تحول جمعیتی آماده شود.

وی ادامه داد: همزمان با افزایش سالمندی، شیوع بیماری‌های مزمن و چندبیماری نیز افزایش پیدا می‌کند و نظام سلامت باید خود را برای این شرایط آماده کند.

صندوقدار افزود: هوش مصنوعی می‌تواند در این حوزه نقش مهمی داشته باشد؛ از تشخیص زودهنگام بیماری‌ها و پیش‌بینی خطر ابتلا گرفته تا شخصی‌سازی برنامه‌های درمانی، کاهش بستری مجدد و کمک به حفظ استقلال و کیفیت زندگی سالمندان.

تشخیص زودهنگام بیماری‌ها با کمک هوش مصنوعی

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با اشاره به کاربرد یادگیری ماشین و یادگیری عمیق در حوزه پزشکی اظهار کرد: تحلیل تصاویر پزشکی مانند MRI و PET می‌تواند یکی از زمینه‌های مهم استفاده از هوش مصنوعی برای تشخیص زودهنگام برخی بیماری‌ها باشد.

وی گفت: بیماری‌های قلبی، بیماری‌های عصبی، دیابت، اختلالات شناختی، مشکلات حرکتی و شکستگی‌های ناشی از زمین‌خوردن از جمله حوزه‌هایی هستند که می‌توان از ظرفیت هوش مصنوعی برای پیش‌بینی، تشخیص و مدیریت آنها بهره گرفت.

این مقام مسئول همچنین مدیریت دارو و مسئله چنددارویی در سالمندان را از دیگر حوزه‌های مهم دانست و افزود: سالمندان در بسیاری از موارد با مصرف همزمان چند دارو مواجه هستند و سیستم‌های هوشمند می‌توانند در مدیریت دارو، شناسایی تداخلات و حمایت از تصمیم‌گیری بالینی نقش داشته باشند.

وی ادامه داد: سالمندانی که به دلیل شرایط زندگی، تنهایی یا محدودیت‌های ارتباطی نیازمند همراهی و حمایت بیشتری هستند، توسعه ربات‌ها و سامانه‌های هوشمند سالمندیار می‌تواند در کنار مراقبت انسانی، برای گفت‌وگو، یادآوری امور روزمره و ارائه برخی خدمات حمایتی مورد استفاده قرار گیرد.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی تأکید کرد: این فناوری‌ها نباید جایگزین انسان و خانواده شوند، بلکه باید به‌عنوان ابزار حمایتی در کنار مراقبان، پزشکان و خانواده‌ها قرار گیرند.

بدون داده استاندارد، هوش مصنوعی توسعه پیدا نمی‌کند

وی یکی از مهم‌ترین الزامات توسعه هوش مصنوعی در حوزه سلامت را دسترسی به داده‌های استاندارد، باکیفیت و قابل اعتماد دانست و گفت: راه‌اندازی مراکز متعدد هوش مصنوعی بدون ایجاد بانک‌های داده استاندارد، به تنهایی مسئله کشور را حل نمی‌کند.

وی افزود: داده‌ای که قرار است برای آموزش مدل‌های یادگیری ماشین استفاده شود باید استاندارد، پاک‌سازی‌شده، ساختاریافته و دارای کیفیت لازم باشد. بنابراین باید متخصصان حوزه بانک‌های اطلاعاتی، داده و سلامت در کنار پژوهشگران هوش مصنوعی قرار گیرند.

صیانت از داده‌های سلامت و ژنتیکی ضروری است

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با تأکید بر اهمیت حریم خصوصی و امنیت داده‌ها اظهار کرد: داده‌های سلامت، پزشکی و به‌ویژه داده‌های ژنتیکی از حساس‌ترین دارایی‌های اطلاعاتی کشور هستند و باید سازوکار مشخصی برای جمع‌آوری، نگهداری، استفاده و حذف آنها وجود داشته باشد.

وی گفت: فرد باید بداند داده او با چه هدفی جمع‌آوری می‌شود، چه کسانی به آن دسترسی دارند و برای چه مدت قرار است نگهداری شود. این موضوع باید در چارچوب قوانین و استانداردهای مشخص مورد توجه قرار گیرد.

ضرورت توجه به سوگیری الگوریتمی

این مقام مسئول یکی دیگر از چالش‌های مهم هوش مصنوعی در سلامت را سوگیری الگوریتمی دانست و گفت: مدل‌های هوش مصنوعی الزاماً خنثی نیستند و داده‌هایی که با آنها آموزش می‌بینند می‌توانند بر خروجی آنها اثر بگذارند.

وی افزود: برای همین لازم است پژوهشگران کشور ضمن استفاده از مدل‌های زبانی و ابزارهای موجود، به سمت توسعه و بومی‌سازی مدل‌هایی حرکت کنند که متناسب با زبان، فرهنگ، داده‌ها و نیازهای جامعه ایران باشند.

هوش مصنوعی باید تحت نظارت انسان باقی بماند

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با تأکید بر اهمیت نظارت انسانی در حوزه سلامت عنوان کرد: در تصمیم‌های پزشکی، هوش مصنوعی باید به‌عنوان ابزار پشتیبان تصمیم‌گیری مورد استفاده قرار گیرد و نظارت متخصصان و پزشکان بر فرآیند تصمیم‌گیری حفظ شود.

وی افزود: ایجاد سامانه‌های پشتیبان تصمیم‌گیری بالینی، استفاده از رباتیک در مراقبت از سالمندان و توسعه ابزارهای هوشمند برای پیشگیری از سقوط می‌تواند بخشی از نیازهای آینده نظام سلامت را پاسخ دهد.

پژوهش آینده باید بر شفافیت و استانداردسازی داده متمرکز باشد

وی با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای آینده پژوهش در حوزه هوش مصنوعی گفت: داده‌هایی که توسط مراکز درمانی، دستگاه‌های مختلف و سامانه‌های سلامت جمع‌آوری می‌شوند باید در چارچوب استانداردهای مشخص و با رعایت اصول صیانت از اطلاعات نگهداری شوند.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی خاطرنشان کرد: اگر امروز برای ایجاد زیرساخت داده، توسعه مدل‌های بومی، تربیت نیروی انسانی و ارتقای سواد هوش مصنوعی اقدام نکنیم، در آینده فاصله کشور با فناوری‌های پیشرفته بیشتر خواهد شد.

وی تأکید کرد: ورود هوش مصنوعی به حوزه سالمندی می‌تواند نقطه آغاز یک تحول جدی در نظام سلامت باشد؛ تحولی که از تشخیص زودهنگام و پیشگیری آغاز می‌شود و تا مدیریت درمان، مراقبت از سالمندان، کاهش هزینه‌های سلامت و ارتقای کیفیت زندگی ادامه پیدا می‌کند.

سهم سالمندان در تهران افزایش می‌یابد

همچنین دکتر حسین حیدری، رئیس پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی در این نشست با اشاره به روندهای جمعیتی شهر تهران اظهار کرد: با ادامه روند افزایش جمعیت سالمندان، در سال‌های آینده سهم قابل توجهی از جمعیت شهر تهران را سالمندان تشکیل خواهند داد و این موضوع باید به یکی از اولویت‌های اصلی سیاستگذاری و مدیریت شهری تبدیل شود.

وی افزود: سالمندی تنها یک مسئله پزشکی و درمانی نیست، بلکه ابعاد مختلفی از جمله مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، حمل‌ونقل، مناسب‌سازی فضاهای شهری، مشارکت اجتماعی و کیفیت زندگی را دربرمی‌گیرد و لازم است در برنامه‌ریزی‌های آینده همه این ابعاد مورد توجه قرار گیرد.

حیدری با اشاره به برخی چالش‌های پیش‌روی سالمندان آینده گفت: موضوع مراقبت و درمان، کمبود برخی زیرساخت‌های مورد نیاز، وضعیت صندوق‌های بازنشستگی و مسائل اقتصادی از جمله مهم‌ترین چالش‌هایی است که باید از هم‌اکنون برای آنها برنامه‌ریزی شود.

رئیس پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی همچنین بر ضرورت حرکت به سمت «سالمندی فعال» تأکید کرد و گفت: خودمختاری، استقلال و کیفیت زندگی، سه مؤلفه مهم در این رویکرد هستند. سالمند باید بتواند تا حد امکان کنترل زندگی خود را در دست داشته باشد، امور روزمره را با استقلال انجام دهد و از زندگی خود احساس رضایت و کیفیت مناسبی داشته باشد.

وی ایجاد پایگاه داده جامع سالمندان و تدوین پروفایل سلامت آنان را از اقدامات ضروری دانست و افزود: باید اطلاعات دقیق و به‌روزی از وضعیت سلامت، بیماری‌های شایع، نیازهای اجتماعی و اقتصادی سالمندان در اختیار سیاستگذاران قرار گیرد تا بتوان بر اساس این اطلاعات، برنامه‌های هدفمند طراحی و اجرا کرد.

حیدری توجه به مشارکت اجتماعی و مدنی، اشتغال سالمندان، احترام و منزلت اجتماعی، توسعه برنامه‌های ورزشی و فرهنگی و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی را از دیگر ضرورت‌های این حوزه عنوان کرد و گفت: نمی‌توان برای همه سالمندان یک برنامه واحد در نظر گرفت؛ چراکه سالمندان گروهی متنوع هستند و در کنار برنامه‌های عمومی، باید برای گروه‌های خاص و آسیب‌پذیر نیز برنامه‌های متناسب طراحی شود.

وی همچنین با تأکید بر توجه ویژه به زنان سالمند اظهار کرد: موضوع زنانه‌شدن سالمندی باید در سیاستگذاری‌ها به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد و نیازهای متفاوت زنان و سایر گروه‌های اجتماعی سالمند در برنامه‌های آینده لحاظ شود.

رئیس پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی در پایان بر ضرورت حفظ سالمندان در متن جامعه تأکید کرد و گفت: سالمندان نباید از جامعه جدا شوند. اصل اساسی باید فراهم کردن شرایطی باشد که آنان بتوانند تا حد امکان در خانه و محیط اجتماعی خود، با حفظ استقلال، کرامت و منزلت انسانی زندگی کنند. همچنین استفاده از تجربه‌های جهانی و تقویت ارتباط با شبکه جهانی شهرها و جوامع دوستدار سالمند می‌تواند به بهبود سیاستگذاری و برنامه‌ریزی در این حوزه کمک کند.

سالمندی باید به گفتمان ملی در سیاست‌گذاری شهری تبدیل شود

دکتر حمیدرضا رمضانی، سرپرست پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری نیز در این نشست اظهار کرد: با توجه به روند سالمندی جمعیت، الگوی حمایتی گذشته که در آن چند نفر از یک سالمند حمایت می‌کردند، در آینده پاسخگو نخواهد بود و باید زمینه خودمراقبتی و حضور مستقل سالمندان در جامعه فراهم شود.

وی با اشاره به ضعف بسیاری از زیرساخت‌های شهری افزود: حتی بسیاری از فضاهای شهری امروز برای افراد سالم نیز مناسب نیستند؛ از پیاده‌روها و مبلمان شهری گرفته تا حمل‌ونقل عمومی، روشنایی، عبور از خیابان و دسترسی به خدمات عمومی. این مشکلات برای سالمندان به مراتب جدی‌تر خواهد بود.

رمضانی با اشاره به وجود بیش از ۱۷۰ هزار هکتار بافت ناکارآمد در کشور، این مناطق را فرصتی برای ایجاد محیط‌های سالمندمحور دانست و گفت: نوسازی این بافت‌ها می‌تواند با پیش‌بینی آسانسور، فضاهای جمعی، دسترسی مناسب و خدمات مورد نیاز سالمندان همراه شود.

وی تأکید کرد: تا زمانی که ملاحظات سالمندی به ضوابط شهرسازی و ضمانت اجرایی تبدیل نشود، حتی دقیق‌ترین استانداردها نیز در عمل محقق نخواهند شد.

سرپرست پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری در پایان خاطرنشان کرد: جهاد دانشگاهی می‌تواند با گردهم آوردن دستگاه‌های مرتبط از جمله وزارت راه و شهرسازی، وزارت کشور، وزارت تعاون و مجلس، در تبدیل سالمندی به یک گفتمان ملی و اثرگذاری بر سیاست‌گذاری نقش‌آفرین باشد. این تغییر نیز باید در قالب یک چشم‌انداز حداقل ۲۰ ساله و به صورت تدریجی دنبال شود.

ضرورت تدوین استانداردهای متناسب با سالمندان در خدمات حضوری و آنلاین

دکتر حمیدرضا هاشمی، رئیس هیأت‌مدیره صندوق بازنشستگی کشوری، با اشاره به ضرورت بازنگری در نحوه مواجهه با مسائل سالمندان اظهار کرد: اگر بخواهیم از منظر وزارت بهداشت به موضوع سالمندی نگاه کنیم، ممکن است اساساً تعریف و زاویه نگاه ما نسبت به این معضل متفاوت باشد و همین مسئله نشان می‌دهد که سالمندی نیازمند یک نگاه جامع و بین‌بخشی است.

وی با اشاره به جمعیت تحت پوشش صندوق بازنشستگی کشوری افزود: این صندوق حدود یک میلیون و ۷۹۰ هزار حقوق‌بگیر دارد که از این تعداد، حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر بازنشسته هستند. همچنین حدود ۱۳ هزار نفر از بازنشستگان صندوق در گروه سنی ۹۰ سال و بالاتر قرار دارند که توجه به نیازها و شرایط این گروه، اهمیت ویژه‌ای دارد.

هاشمی ادامه داد: سالمندان علاوه بر مسائل مرتبط با محیط فیزیکی، با مجموعه‌ای از مخاطرات و چالش‌ها در محیط آنلاین نیز مواجه هستند؛ از مسائل ساده‌ای مانند استفاده از تلفن همراه برای کنترل تجهیزات منزل گرفته تا دریافت خدمات از پلتفرم‌هایی مانند تاکسی های اینترنتی و فروشگاه های مجازی.

رئیس هیأت‌مدیره صندوق بازنشستگی کشوری تصریح کرد: تلاش‌هایی برای متناسب‌سازی خدمات با سن افراد انجام شده، اما هنوز استاندارد مشخص و جامعی برای ارائه بسیاری از خدمات به سالمندان وجود ندارد. یک فرد ۳۵ ساله معمولاً می‌تواند به‌راحتی خدمات مورد نیاز خود را جست‌وجو و دریافت کند، اما یک سالمند ممکن است به دلیل پیچیدگی فرآیندها و نبود استانداردهای متناسب با شرایط سنی، با دشواری‌های جدی مواجه شود.

وی همچنین بر ضرورت توجه به ظرفیت‌های اقتصادی حوزه سالمندی تأکید کرد و گفت: کسب‌وکارهای مرتبط با سالمندان و همچنین کسب‌وکارهایی که خود سالمندان در آنها نقش دارند، تاکنون تا حد زیادی نادیده گرفته شده‌اند؛ در حالی که این حوزه می‌تواند ظرفیت قابل توجهی برای اشتغال، فعالیت اقتصادی و استفاده از تجربه و توانمندی سالمندان ایجاد کند.

هاشمی با اشاره به اهمیت آموزش دانشگاهی و نقش سالمندان در فرآیندهای تصمیم‌گیری اظهار کرد: یکی از مسائل مهم، نبود یک نهاد یا سازوکار ویژه برای حضور و مشارکت سالمندان در حوزه تصمیم‌گیری است؛ سازوکاری که بتواند دیدگاه‌های گروه‌های مختلف سالمندان و تشکل‌های فعال این حوزه را گرد هم آورد و صدای آنها را به شکل مؤثر به مسئولان منتقل کند.

وی افزود: در نبود چنین سازوکاری، ممکن است در مقاطع مختلف خدمات ویژه‌ای بر اساس نگاه‌های سیاسی، عقیدتی یا سایر رویکردها به گروه خاصی از افراد ارائه شود و در مقابل، بخش دیگری از جامعه سالمندان از این خدمات خارج بمانند. این وضعیت با رویکرد عادلانه و فراگیر در حوزه سالمندی سازگار نیست.

رئیس هیأت‌مدیره صندوق بازنشستگی کشوری در پایان با تأکید بر اهمیت تداوم گفت‌وگو میان مسئولان، متخصصان و فعالان حوزه سالمندی گفت: امیدواریم در ادامه بتوانیم از ظرفیت همه فعالان این حوزه استفاده کنیم و با شنیدن دیدگاه‌های صاحب‌نظران و افرادی که به‌صورت خودجوش دغدغه سالمندی داشته‌اند، گام‌های مؤثرتری برای حل مسائل این قشر برداریم.