آغاز مدیریت فعالیت‌های پژوهشی حوزه علوم پزشکی جهاددانشگاهی با تشکیل سه شبکه تخصصی

به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی، با هدف ایجاد هم‌افزایی میان پژوهشگاه‌ها، پژوهشکده‌ها و واحدهای سازمانی فعال در حوزه علوم پزشکی جهاددانشگاهی و هدایت ظرفیت‌های علمی و پژوهشی موجود به سمت حل مسائل کلان نظام سلامت، سه شبکه تخصصی در حوزه‌های تولیدمثل و ناباروری، فناوری‌های نوین تشخیص و درمان بیماری‌های مزمن و صعب‌العلاج و تحلیل داده و سیاست‌گذاری سلامت شکل گرفت تا فعالیت‌های پژوهشی این حوزه از حالت پراکنده و جزیره‌ای به سمت دستاوردهای یکپارچه و مسئله‌محور حرکت کند.

این شبکه‌سازی با هدف ایجاد هم‌افزایی میان پژوهشگاه، پژوهشکده‌ها و واحدهای سازمانی فعال در حوزه علوم پزشکی جهاددانشگاهی و هدایت ظرفیت‌های علمی و پژوهشی موجود به سمت حل مسائل کلان نظام سلامت عملیاتی شده است.

در این چارچوب، فعالیت‌های پژوهشی حوزه پزشکی جهاددانشگاهی در گام نخست در قالب سه شبکه تخصصی سازماندهی شده است که هر یک از آنها، گروه‌های پژوهشی دارای زمینه فعالیت مشترک را در یک ساختار منسجم گرد هم می‌آورد.

سه شبکه تخصصی با بیش از ۱۷۰ عضو هیأت علمی
شبکه نخست با عنوان «تولیدمثل، ناباروری و جنین‌شناسی»، حوزه‌هایی همچون بیولوژی تولیدمثل، ناباروری و جنین‌شناسی، ژنتیک باروری و آندرولوژی را پوشش می‌دهد و با مشارکت ۱۲ گروه پژوهشی و بیش از ۷۰ عضو هیأت علمی فعالیت می‌کند.

«شبکه فناوری‌های نوین تشخیص و درمان بیماری‌های مزمن و صعب‌العلاج» نیز دربرگیرنده حوزه‌هایی از جمله سلول‌درمانی و ایمنی‌درمانی، ژن‌درمانی، ویروس‌درمانی، مهندسی بافت، بیومواد و نانوفناوری، پروتئین‌های نوترکیب و مهندسی آنتی‌بادی و آنتی‌ژن است و ۲۴ گروه پژوهشی و بیش از ۹۰ عضو هیأت علمی را دربر می‌گیرد.

سومین شبکه با عنوان «تحلیل داده، سیاست‌گذاری، حقوق و اخلاق در ارتقای سلامت و نوآوری‌های پزشکی» با تمرکز بر تحلیل و کاربست داده‌های سلامت در سیاست‌گذاری‌های کلان پژوهشی و مدیریتی، متشکل از ۱۰ گروه پژوهشی و ۲۷ عضو هیأت علمی است.

حرکت از فعالیت‌های موازی به مدیریت یکپارچه پژوهش
این سه شبکه در قالب کارگروه‌های تخصصی و با حضور مدیران و اعضای هیأت علمی گروه‌های پژوهشی مرتبط فعالیت می‌کنند. این کارگروه‌ها مسئولیت مدیریت زیست‌بوم پژوهش و خدمات تخصصی حوزه پزشکی جهاددانشگاهی را بر عهده دارند و مأموریت آنها صرفاً هماهنگی میان گروه‌ها نیست، بلکه تعیین جهت‌گیری پژوهشی، اولویت‌بندی طرح‌های فناورانه و بودجه‌های پژوهشی، تعیین مأموریت تخصصی گروه‌ها و قطب‌های فناوری و شناسایی خلأهای پژوهشی را نیز شامل می‌شود.

بر این اساس، طرح‌های فناورانه با توجه به ظرفیت و تخصص گروه‌های پژوهشی اولویت‌بندی شده و در صورت نیاز، اجرای طرح‌های مشترک و تیمی میان گروه‌ها دنبال خواهد شد. همچنین ایجاد مراکز خدمات تخصصی جدید و تعیین مأموریت تخصصی گروه‌های پژوهشی بر اساس شواهد فنی و ظرفیت‌های موجود مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

یکی از اهداف اصلی این ساختار، تجمیع دستاوردهای گروه‌های پژوهشی ذیل هر شبکه و تبدیل آنها به یک دستاورد کلان و قابل ارائه در سطح سازمان است؛ به‌گونه‌ای که ظرفیت‌های پراکنده پژوهشی در نهایت به حل یک مسئله مشخص و کلان در حوزه سلامت منجر شود.

سه اقدام تخصصی در نخستین گام شبکه‌سازی
دکتر محمدرضا نژادمقدم  سرپرست اداره‌کل دفتر تخصصی علوم پزشکی جهاددانشگاهی با اشاره به آغاز فعالیت کارگروه‌های تخصصی، از بررسی چند موضوع مشخص در نخستین نشست‌های سه شبکه خبر داد.

در شبکه «تولیدمثل، ناباروری و جنین‌شناسی»، شبکه‌سازی ملی خدمات تخصصی درمان ناباروری مورد بررسی قرار گرفت و ظرفیت واحد جهاددانشگاهی قم برای ایفای نقش «هاب مدیریتی» این شبکه در بستر دوراپزشکی، با مشارکت زیرکارگروه تخصصی فناوری اطلاعات سلامت و هوش مصنوعی بررسی شد.

در شبکه «فناوری‌های نوین تشخیص و درمان بیماری‌های مزمن و صعب‌العلاج» نیز پیشنهاد مرکز ملی ذخایر ژنتیک و زیستی ایران برای ایجاد ساختار فعالیت‌های بانک DNA، داده‌های ژنومی و بانک سلول‌های انسانی و جانوری بررسی شد. در ادامه، کارگروه تخصصی بر تدوین سند تبدیل این مرکز به قطب دوم کشوری همتراز بانک‌های معتبر بین‌المللی تأکید کرد.

همچنین در شبکه «تولیدمثل، ناباروری و جنین‌شناسی»، موافقت قطعی با فعالیت گروه پژوهشی ژنتیک در اختلالات تولیدمثل سازمان جهاددانشگاهی آذربایجان شرقی مورد بررسی قرار گرفت تا زمینه فعالیت و محورهای پژوهشی این گروه به‌گونه‌ای تعیین شود که مکمل فعالیت سایر گروه‌های عضو شبکه باشد و از موازی‌کاری پژوهشی جلوگیری شود.

حرکت به سوی دستاوردهای کلان و مسئله‌محور
سرپرست دفتر تخصصی پزشکی جهاددانشگاهی، هدف از این شبکه‌سازی را ایجاد سازوکاری برای بهره‌گیری بهینه از ظرفیت‌های موجود، اولویت‌بندی علمی بودجه و گرنت‌های پژوهشی، شکل‌گیری قطب‌های فناوری تخصصی و پاسخ هدفمند به نیازهای نظام سلامت عنوان کرد.
بر این اساس، انتظار می‌رود با استمرار فعالیت شبکه‌ها، هر یک از گروه‌های پژوهشی بر اساس توانمندی و سوابق خود در حل مسائل مشخص مشارکت کرده و مجموع فعالیت‌های آنها به دستاوردهای کلان و قابل اندازه‌گیری در سطح شبکه منجر شود.

این رویکرد، گامی در جهت گذار از پژوهش‌های پراکنده و جزیره‌ای به پژوهش شبکه‌ای، یکپارچه و مسئله‌محور در حوزه علوم پزشکی جهاددانشگاهی است؛ رویکردی که می‌تواند ظرفیت‌های علمی موجود را در مسیر پاسخ به چالش‌های نوظهور سلامت کشور و توسعه نظام هوشمند «پژوهش ـ درمان» به یکدیگر متصل کند.