گام بلند جهاددانشگاهی علوم پزشکی تهران برای تأسیس مرکز ملی زخم

به گزارش روابط عمومی سازمان جهاددانشگاهی علوم پزشکی تهران، دکتر محمدحسن سهیلی‌فر مدیر پژوهشکده فناوری‌های زخم و ترمیم بافت یارا جهاددانشگاهی در آستانه 16 مرداد چهل و ششمین سالروز تشکیل جهاددانشگاهی، در خصوص دستاوردهای شاخص، امیدآفرین و مسئله‌محور این واحد و نقش آنها در حل مسائل استان و کشور اظهار کرد: پژوهشکده فناوری‌های زخم و ترمیم بافت یارا، وابسته به سازمان جهاددانشگاهی علوم پزشکی تهران در سال ۱۳۹۷ به عنوان نخستین مرکز تخصصی در حوزه فناوری‌های زخم در کشور تاسیس شد. این پژوهشکده متشکل از سه گروه پژوهشی (لیزر پزشکی، پزشکی بازساختی در ترمیم زخم و فتودینامیک) است.

وی در ادامه گفت: علاوه بر این، آزمایشگاه جامع تحقیقاتی یارا به‌عنوان یکی از آزمایشگاه‌های فعال در شبکه آزمایشگاهی کشور به همراه مرکز خدمات تخصصی یارا شامل کلینیک زخم و واریس و کلینیک پوست و لیزر، نقش مهمی در ارائه خدمات آزمایشگاهی، تشخیصی و درمانی دارند. این ساختارهای منسجم، هم‌افزایی موثری در زمینه تحقیق و توسعه فناوری‌های نوین و بهبود کیفیت مراقبت‌های بالینی فراهم کرده‌اند.

مدیر پژوهشکده فناوری‌های زخم و ترمیم بافت یارا افزود: محققان پژوهشکده فناوری‌های زخم و ترمیم بافت یارا، در پنج سال اخیر موفق به تولید چندین محصول با سطح آمادگی فناوری بالاتر از ۶ (TRL>6) شده‌اند که به طور مستقیم به حل یکی از مهم‌ترین معضلات نظام سلامت، یعنی درمان زخم‌های مزمن و پای دیابتی، می‌پردازند. از جمله این دستاوردها می‌توان به تولید داربست‌های مبتنی بر پرده آمنیوتیک حاوی سلول‌های بنیادی مزانشیمی آلوژنیک، داربست پریکاردیوم آسلولار پوشش داده شده با نانوالیاف ژلاتین/کیتوسان حاوی یون‌های فلزی نقره و منیزیم، کیت انجماد بافت چربی برای پیوند در بیماران کاندید لیپوفیلینگ و ماگوت‌های استریل اشاره کرد.

به گفته دکتر سهیلی‌فر، افزون بر این، در یک سال گذشته با طراحی و ساخت بیش از ۸ پروتوتایپ آزمایشگاهی در حوزه مشتقات سلولی، فرآورده‌های بیولوژیک و سنتتیک، پانسمان‌های هوشمند و داربست‌های پلیمری با TRL ۴ و ۵، گام بلندی در تحقیق و توسعه حوزه درمان زخم برداشته شده است. در همین راستا در یک سال اخیر، مرکز خدمات تخصصی زخم و واریس یارا، در طراحی و اجرای دو کارآزمایی بالینی برای بررسی ایمنی و اثربخشی زخم‌پوش‌های نوین مشارکت مؤثر داشته که نویدبخش به‌کارگیری روش‌های درمانی مؤثر برای بیماران زخم‌های مزمن است.

وی در ادامه تاکید کرد: از دیگر دستاوردهای مرز دانشی، بومی‌سازی پروتکل‌های پیشرفته اپتوژنتیک و فوتودینامیک توسط پژوهشگران این مجموعه است. همچنین برای تثبیت مرجعیت ملی پژوهشکده در درمان زخم، از سال ۹۳ تاکنون کنگره‌های سالیانه بین‌المللی زخم با حضور اساتید تراز ملی و بین‌المللی برگزار شده که بستر کم‌نظیری برای تبادل تجربیات پژوهشی و بالینی در کشور فراهم کرده است.

توسعه تعاملات استانی و ملی و انعقاد تفاهم‌نامه راهبردی

مدیر پژوهشکده فناوری‌های زخم و ترمیم بافت یارا با تشریح میزان تعامل و هم‌افزایی این واحد با مجموعه‌های استانی و ملی و راهبردهای دنبال‌شده برای ارتقای جایگاه جهاددانشگاهی یادآور شد: پژوهشکده یارا در سال ۱۴۰۵ تفاهم‌نامه‌ای راهبردی با بنیاد ملی علم ایران منعقد نموده است که از جمله اهداف عملیاتی آن، سوق دادن اعضای هیات علمی و پژوهشگران پژوهشکده یارا به سمت اولویت‌های ویژه در حوزه درمان زخم و ترمیم بافت، اجرای طرح‌های تحقیقاتی پیشرو و در مرز دانش، تشکیل شبکه پویای پژوهشی و گسترش دانش در حوزه‌های اولویتی مشخص شده از طریق انجام پژوهش‌های گروهی، حمایت مادی و معنوی از محققین پژوهشکده در جهت کمک به تقویت مرجعیت علمی و حل مسائل و موضوعات اساسی جامعه از طریق انجام پژوهش‌های شاخص می‌باشد.

اقدامات جهادی در مسیر مرجعیت علمی و تأسیس «مرکز ملی زخم»

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده با تکیه بر مدیریت جهادی و بهره‌گیری از ظرفیت جوانان مؤمن، عالم و انقلابی در مسیر تحقق مرجعیت علمی و توسعه فناوری‌های راهبردی و آینده‌ساز، به مهم‌ترین برنامه‌های در دست اجرا پرداخت و گفت: پژوهشکده فناوری‌های زخم و ترمیم بافت یارا جهاددانشگاهی از سال گذشته، همکاری علمی و اجرایی مؤثری با دانشگاه علوم پزشکی تهران برای تأسیس مرکز ملی آموزشی، پژوهشی و درمانی زخم آغاز کرده است؛ پروژه‌ای کلان که طی سه سال آینده محقق خواهد شد.

دکتر سهیلی‌فر درباره ابعاد و اهمیت این پروژه تشریح کرد: اهمیت این پروژه زمانی روشن می‌شود که ابعاد مسئله را در نظر آوریم: پیش‌بینی می‌شود شیوع جهانی دیابت تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۶۵۰ میلیون نفر برسد که ۸۰٪ آنان در کشورهای در حال توسعه زندگی خواهند کرد. زخم پای دیابتی، به‌عنوان یکی از جدی‌ترین عوارض دیابت، مهم‌ترین عامل قطع عضو بدون آسیب است؛ ۸۵٪ قطع‌عضوها در بیماران دیابتی رخ می‌دهد و ۱۵٪ بیماران در طول زندگی به این زخم مبتلا می‌شوند. درمان زخم پای دیابتی حدود یک‌سوم هزینه‌های مستقیم مراقبت از دیابت را به خود اختصاص می‌دهد و هر ۲۰ ثانیه یک پا بر اثر این عارضه قطع می‌شود. افزون بر این، پیش‌آگهی زخم پای دیابتی از برخی سرطان‌ها از جمله پستان و پروستات بدتر است.

به گفته وی، با توجه به این ابعاد وسیع، تأسیس این مرکز ملی نه‌تنها یک الزام علمی، بلکه ضرورتی راهبردی برای نظام سلامت کشور است. در فاز نخست، با شکل‌گیری همکاری مؤثر با دانشگاه علوم پزشکی تهران و خریداری ساختمان این پروژه کلان، گامی جدی در کسب مرجعیت ملی و منطقه‌ای در حوزه فناوری‌های زخم و ترمیم بافت برداشته شده است.

وی همچنین خاطرنشان کرد: از دیگر مأموریت‌های پژوهشکده یارا، برقراری تعاملات و هم‌افزایی‌های مؤثر میان درمانگران، پژوهشگران، فناوران، بیماران و بهبودیافتگان در سراسر کشور است که با چشم‌انداز تشکیل «شبکه ملی ترمیم زخم جهاددانشگاهی» دنبال می‌شود. این شبکه با ایجاد مرجعیت ملی داده‌محور و فراهم‌سازی دسترسی عادلانه همه بیماران به مراقبت‌های استاندارد و مبتنی بر پزشکی شخصی، بستر تحولی نوین در درمان زخم کشور را فراهم خواهد کرد.

چالش‌ها، موانع و راهکارهای پیش‌ رو

مدیر پژوهشکده فناوری‌های زخم و ترمیم بافت یارا در پایان، با تبیین مهم‌ترین چالش‌ها و موانع پیش‌روی این واحد در تحقق مأموریت‌های جهاددانشگاهی و راهکارهای پیشنهادی تصریح کرد: پژوهشکده یارا با تکیه بر مدیریت جهادی و بهره‌گیری از نیروی جوان و متخصص، در مسیر تبدیل‌شدن از یک نهاد پژوهشی به مرجع ملی و منطقه‌ای فناوری‌های زخم و ترمیم بافت گام برمی‌دارد. این مسیر هرچند با چالش‌هایی همچون تأمین مالی پایدار، پیچیدگی فرایندهای نظارتی و نبود زیرساخت کامل تجاری‌سازی همراه است، اما با راهکارهایی مانند توسعه تأمین مالی مشارکتی، تسریع فرایندهای رگولاتوری، راه‌اندازی مراکز نوآوری تخصصی، بستر عبور از این موانع فراهم می‌شود. دستاورد این حرکت، نویدبخش تحولی واقعی در کاهش رنج بیماران، کاهش هزینه‌های نظام سلامت و پیشگیری از قطع‌ عضوهای قابل اجتناب خواهد بود.